قطع درختان کهن سال روستای طبس سبزوار

درخت در نماد شناسی اسطوره‌ای جهان یکی از پیچیده‌ترین نمادهاست و در فرهنگ همه‌ی ملت‌های جهان و به خصوص در فرهنگ ایران قبل و بعد از اسلام همواره ارزشی نمادین داشته است و همچون پدیده‌ای رمزآلود و ارزشمند در باور بسیاری از مردم این سرزمین نمادی از زندگی بوده است. در عالم خلقت درخت همواره ارتباط میان زمین و آسمان تعبیر شده و تداعی زندگی و حیات و پویایی آن را نمایان ساخته است.

در آیین میتراییسم یا مهرپرستی که پیش از ظهور زرتشت در ایران رواج داشت درختان بسیار مقدس بوده‌اند. در فرهنگ کهن ایرانی هر آن چه که داده خداست, پاک و دوست داشتنی است و بنابر اعتقاد ایرانیان به عنوان بخشش خدایی در خور حمایت است. در فرهنگ ایرانی زرتشت, ایزدان یا فرشتگان به عنوان آفریده اهورا مزدا حامی و پشتیبان عناصر و پدیده‌های طبیعی به شمار می‌رفتند. ایرانیان باستان حتی درختان را تجسم انسان‌های نیکوکار می‌دانستند که پس از مرگ به درخت تبدیل شده تا زندگی جاوید پیدا کنند. در نماد اساطیری نیز درخت رمز آفرینش کیهان است که سر آن تمام سقف آسمان را پوشانده و ریشه‌هایش در سراسر زمین دوانیده شده است. شاخه‌هایش در پهنه‌ی جهان گسترانیده و قلبش جایگاه آتش آذرخش است و خورشید و ماه و ستارگان در میان شاخ و برگ‌های آن همچون میوه‌های تابناک می‌درخشند.

برای ایرانیان تمامی درختان به ویژه درختان چنار و سرو از احترام ویژه‌ای برخوردار بوده‌اند به گونه‌ای که حتی بسیاری عقیده داشتند که زرتشت درخت سرو را از بهشت به ایران آورده است. به همین روی می‌بینیم درختان کهنسال چند هزار ساله در جای جای ایران هنوز جنبه تقدس خود را حفظ کرده‌اند. اسطوره آفرینش زرتشت از آب و گیاه در داستان سیاوش یکی دیگر از این موارد است. سیاوش ایزد خورشید, برکت و فراوانی و خدای کشت‌زارهاست که زندگی و مرگش نمادی از رویش و سترونی بوده است. سیاوش کشته می‌شود و از خون او گیاه سیاوشان می‌روید. از تمام افسانه‌های گیاهی چنین بر می‌آید که درخت موهبتی است خدایی که انسان باید به دیده احترام به آن بنگرد و از آزار و قطع آن خودداری نماید مگر آن که به کفاره گناه خود قربانی کند. در اوستا هم صدمه به گیاهان و درختان گناه بزرگی است.

زرتشت درختکاری و آبادانی زمین را کرداری نیک می‌دانسته و معتقد بود که هرکس درخت کهنسالی را قطع نماید یکی از منسوبینش خواهد مرد. در دین اسلام نیز درخت از جایگاه خاصی برخوردار است. خداوند در قرآن کریم در آیات بسیاری از درختان یاد می‌کند. و با تعبیرهای زیبا سبزی و گیاهان را جلوه حیات می‌داند. در تعدادی از آیات قرآن از درختی نام برده شده که ریشه‌هایش در بهشت و شاخه‌هایش در زمین است و نماد زندگی و انسان‌های پرهیزکار است.

در حالی که از کشاورزی به عنوان «محور توسعه» نام ‌برده می شود, هم‌اکنون یک دهم فرسایش خاک‌های جهان مربوط به ایران است و اگر روند تخریب خاک در ایران با سرعت فعلی ادامه یابد در سی سال آینده تمام زمین‌های حاصل‌خیز ایران نابود خواهند شد.
از سوی دیگر هر سال یک و نیم میلیون هکتار (9 درصد) از خاک‌های مرغوب ایران به بیابان تبدیل می‌شود و سالانه یک تا یک و نیم هکتار به مساحت کویرهای ایران افزوده می‌شود. این در حالی است که برای تشکیل هر سانت خاک 100 سال زمان لازم است . جالب‌تر آن است که بدانیم در 100 سال گذشته 9 میلیون تن از خاک بارور کره زمین فرسایش داشته که بیشترین حد تخریب آن در کشورهای در حال توسعه است.

در سالهای اخیر نیز مشکلات مربوط به خشکسالی و کمبود نزولات آسمانی بر روند این تخریبها افزوده است و متاسفانه مدیریت بسیار ضعیف و غیر مسئولانه برخی نهادها و ارگانهای محلی بر این مشکلات افزوده است . عدم مدیریت آبهای زیرزمینی و برداشتهای بیرویه از آن و حفره چاه های عمیق برای کشاورزی . تغییر کاربری زمینهای کشاورزی حاشیه روستا به ویلا و حفر چاه غیر مجاز در آنها برای بهربرداری از سفره های آب زیرزمینی باعث شده است که سطح آبهای زیرزمینی پایین رفته و دیگر از قنوات و چشمه های روستای طبس آبی جاری نیست و نبود آب باعث خشک شدن درختان و زمینها شده و عمل فرسایش زمین افزایش می یابد.

ضعف مدیریت و عدم وجود برنامه دقیق و مدون و نبود نظارت کافی ، در بخش موسوم به روستای هدف گردشگری باعث شکست آن شد و متاسفانه هزینه‌های زیادی را بر مردم روستای طبس تحمل کرد.

بر تمام مشکلات روستا باید قطع درختان تنومند روستا را به دست برخی افراد سودجو نیز افزود که بدون توجه به مشکلات پیش آمده در حال و آینده فقط به منفعت خود می اندیشند و به قطع درختان ادامه می دهند. مطمئنا درختان چنار قطور و تنومند حاشیه ی استخر فرخنوا را حتما به یاد دارید که ضخامت تنه های انها چیز از تنه ی درخت چنار وسط روستا کم نداشتند ، ولی متاسفانه به دست افراد سودجو قطع شدند .

جدیدا هم موج جدید قطع درختان دوباره در روستا به راه افتاده است و ساکنان بی اطلاع یا بی توجه به عواقب آن شروع به فروش درختان کرده اند و روز به روز از تعداد درختان روستا کاسته می شود و چهره طبیعت روستا را دچار دگرگونی کرده است . این موج قطع درخت به محدوده چشمه حاج فیض الله رسیده است و درختان حاشیه رودخانه قطع شده است که چهره تاسف باری را به وجود آورده است .

در تعجبم که مسئولان منابع طبیعی شهرستان نسبت به از بین بردن بوته های گون در حاشیه روستا حساس هستند ولی هیچ حساسیت و واکنشی به قطع درختان روستا از خود نشان نمیدهند. امیدوارم که مسئولان ذیربط فکر اساسی نسبت به قطع بیرویه درختان روستا از خود نشان دهند و مسئولان محلی نیز با برگزاری جلسات برای ساکنان روستا به توجیه آنها بپردازند و سعی بر آن کنند که سطح فرهنگ مردم روستا را با روشهای مختلف بالا ببرند و ضمن اینکه با مطالعات و تحقیق سطح گاهی خود را در این باره افزایش میدهند با مطالعات میدانی و تبادل نظر با روستاهای موفق در این زمینه و الگو برداری درست و صحیح و متناسب با روحیات و فرهنگ مردم ساکن در روستا ، فکر چاره ای اساسی نمایند و شاهد خبرهای خوبی در زمینه اقدامات ماثر برای رفع مشکلات روستا باشیم.

در ادمه گزارشی تصویری از قطع درختان در حاشیه رودخانه و نزدیک به چشمه حاج فیض الله را به سمع و نظرتان میرسانم

منبع: سایت انسان شناسی و فرهنگ

بازدیدها: 54